Słów kilka o powstaniu Biblii

Zanim przejdziemy do kolejnej analizy tekstów biblijnych, chciałbym zwrócić waszą uwagę na kilka niezbędnych informacji, które pomogą w jeszcze lepszym rozumieniu Pisma Świętego. Doskonale wiemy, że Pismo Święte to zbiór ksiąg, który kształtował się na przestrzeni wieków i pisany był przez różnych autorów. Czasami w ramach jednej księgi możemy rozróżnić kilku hagiografów, którzy starali się przekazywać prawdy objawione przez Boga. O ile powstanie Nowego Testamentu obejmuje pół wieku (mniej więcej od około 47 do około 92 roku po Chrystusie), o tyle czas powstawania Starego Testamentu można zamknąć między X a II wiekiem przed Chrystusem.

Rozpoczynając omawianie poszczególnych tekstów biblijnych musimy mieć zawsze na uwadze etapy powstawania Pisma Świętego, a co za tym idzie, jego główny cel i przeznaczenie. Dzięki temu łatwiej będziemy mogli odkrywać właściwy sens i znaczenie poszczególnych fragmentów Biblii oraz ich odniesienie do naszego, współczesnego życia. Chciałbym, abyśmy wspólnie prześledzili trzy główne etapy powstawania tekstu świętego, po który z taką łatwością możemy sięgać każdego dnia. Od razu należy zaznaczyć, że w każdym z tych etapów widać działanie Boga, który jest głównym autorem Pisma Świętego.

Pierwszy etap to objawianie się Boga ludziom. Bóg, kierując się mądrością i miłością do człowieka, wyraźnie pokazuje pragnienie, aby ten ostatni poznawał i odkrywał prawdę, kim On jest i kim jest sam człowiek. Na podstawie tekstu biblijnego możemy zobaczyć, iż Pan Bóg odkrywa prawdę o sobie stopniowo i pewnymi etapami, w taki sposób, aby człowiek był w stanie to zrozumieć i pojąć. Oto niektóre przykłady, w jaki sposób Bóg w historii zbawienia objawia swoje przymioty.

Najpierw pokazuje się jako Stwórca świata, o czym czytamy w pierwszych wersetach Księgi Rodzaju. Stwarza  go i ofiarowuje człowiekowi, którego czyni na swój obraz i podobieństwo. Ten tekst pokazuje, że bez człowieka świat nie miałby większego znaczenia. Dopiero stworzenie człowieka nadaje sens istnieniu innym rzeczom. Od tego momentu Bóg czyni wszystko dla człowieka. Miłość będzie motorem jego działań w stosunku do  ludzi, którzy świadomie i w pełnej wolności mogą odpowiedzieć na  nią. Konsekwencją tego będzie odsłanianie przez Boga kolejnych Jego przymiotów.

W momencie, kiedy pierwszy człowiek sprzeciwił się woli swojego Stwórcy i został wygnany z raju, czyli zerwał zażyłą łączność z Bogiem, Bóg widząc niedolę człowieka postanawia mu pomóc i chronić go przed niebezpieczeństwami. Wówczas Bóg pokazuje się jako Wybawiciel. Największym aktem wybawienia w Starym Testamencie jest oczywiście uwolnienie Izraela z niewoli egipskiej. Jest to tak wielkie wydarzenie, w którym naród wybrany doświadczył namacalnego działania Bożego, że będzie ono wiele razy przywoływany na kartach Starego i Nowego Testamentu. Będzie ono dowodem na wielkiego  zaangażowania Boga w sprawy swojego ludu i tych, którzy uwierzą w Niego. Kolejnym wielkim wydarzeniem, do którego będą powracali hagiografowie na przestrzeni dziejów, jest wędrówka przez pustynię. Czas pobytu na niej to nie tylko kara za nieposłuszeństwo i bałwochwalstwo (złoty cielec), ale przede wszystkim to czas formacji, w czasie której Izrael staje się narodem wybranym. Pustynia to czas, kiedy są sam na sam z Panem , i mogą liczyć wyłącznie na Jego pomoc. Podczas wędrówki przez pustynię Bóg objawia się jako Wódz, Przewodnik oraz Prawodawca, który daje Izraelowi przykazania na Górze Horeb i zawiera z nim przymierze. Realizacja „dziesięciu praw” w życiu narodu wybranego stanie się wyznacznikiem relacji pomiędzy Bogiem a Izraelem.

Wiemy z biblijnych opisów, że naród wybrany to „lud o twardym karku”. Wielokrotnie będzie łamał to przymierze, kłócąc się z Bogiem, przeciwstawiając się Mu, popełniając wiele grzechów, z których największym w Starym Testamencie będzie grzech bałwochwalstwa. Jednak i ta niełatwa sytuacja stanie się okazją do poznania Boga jako Miłosiernego, który nigdy nie odrzuca skruchy człowieka, ale wybacza i na nowo obdarza łaska i swoim błogosławieństwem.

Można by mnożyć jeszcze więcej przykładów, w jaki sposób Bóg objawia się człowiekowi na kartach Pisma Świętego, ale ostatecznie i tak najpełniej objawia się w swoim Synu Jezusie Chrystusie. Teologowie twierdzą, że Pan Bóg wszystko, co chciał przekazać człowiekowi o sobie, powiedział w osobie Mesjasza. Nie znaczy to, że wystarczy przeczytać Nowy Testament, aby poznać w pełni Pana Boga. Tak naprawdę bez Starego Testamentu, Nowy byłby zupełnie niezrozumiały i oderwany od fundamentów z których wyrasta. Wspomniałem wcześniej, że Bóg objawia się człowiekowi stopniowo, aż do momentu, kiedy człowiek jest w stanie zrozumieć i poznać głębsze prawdy Boże. Wtedy właśnie, kiedy naród wybrany jest już gotowy, Bóg posyła swojego Syna po to, by dopełnił dzieła Ojca, w myśl słów świętego Jana: „Boga nikt nigdy nie widział; ten Jednorodzony Bóg, który jest w łonie Ojca, o Nim pouczył” (J 1,18) oraz „ Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne” (J 3,16).Podsumowując, można powiedzieć, że pierwszy etap formacji tekstu świętego, to wola objawianie się Boga człowiekowi.

Drugi etap można by opisać słowami liturgicznego refrenu Psalmu 107, który wzywa: „Wielkich dzieł Boga nie zapominajmy”. Pamięć o wielkich wydarzeniach zdziałanych przez Boga będzie wyznacznikiem tożsamości narodu wybranego, który z pieczołowitością będzie przekazywał ustnie te dzieła z pokolenia na pokolenie. Na kartach Pisma Świętego spotykamy wielu świadków (np. Patriarchowie, Mojżesz, Prorocy), którzy będąc w różnych sytuacjach życiowych, będą wydobywali ze swojej pamięci i przywoływali te momenty z historii ich narodu, w których Bóg okazał swoją łaskę i objawiał swoją bliskość. Będą także zachęcali sobie współczesnych, aby strzegąc tego depozytu wiary przodków, odwracali się od swojego grzesznego postępowania, a zwracali się do Tego, który rzeczywiście może ich ochronić i wybawić od wszelkiej niedoli. Dokładnie nie jesteśmy w stanie określić, kiedy dokładnie rozpoczął się ten etap tradycji ustnej. Wiemy jednak, kiedy się zakończył. Wraz z rozwojem piśmiennictwa na Bliskim Wschodzie, tradycje dotychczas przekazywane ustnie zostają spisane i  w ten oto sposób dochodzimy do trzeciego etapu.

Hagiografowie, bo tak nazywa się autorów pisanych tekstów biblijnych, pod natchnieniem Ducha Świętego spisują dotychczas ustnie przekazywane tradycje o wielkich dziełach Boga. Z pewnością tych zapisków istniało bardzo wiele na przestrzeni wieków i znajdowały się w różnych miejscach. Rozważając ten etap powstawania tekstu Pisma Świętego, musimy mieć na uwadze burzliwą historię Izraela od momentu osiedlenia się w Kanaanie. Często bowiem na tym terenie rozgrywały się walki i niepokoje pomiędzy wielki mocarstwami. A i sam Izrael miał swoje wewnętrzne problemy, chociażby podział królestwa po rządach Salomona. Często dzisiaj nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć na pytanie o czas powstania wielu tekstów biblijnych. Istnieją jednak teksty, w których hagiografowie sugerują nam czas ich powstania, wspominając jakieś ważne wydarzenie, króla, który wtedy rządził, bądź przywódców państw ościennych. Tak dla ciekawostki powiem, że najstarszy tekstem Starego Testamentu jest Pieśń Debory i Baraka z piątego rozdziału Księgi Sędziów, a w Nowym Testamencie Pierwszy List do Tesaloniczan. Zadziwiające jest również to, iż pośród takiej wielości tekstów pochodzących z różnych okresów i pisanych w różnych miejscach, mamy dzisiaj tekst Pisma Świętego jako jedną całość. Śmiało możemy dodać –  logiczną całość. Kiedy popatrzymy na Biblię jako całość, to zobaczymy pewien linearny ciąg: od stworzenia świata aż do jego końca wyrażonego w księdze pocieszenia, w Apokalipsie. Wszystko to stało się możliwe dzięki działaniu Bożego Ducha, ale także dzięki działalności ludzi wybranych do tego zadania zwanych redaktorami. Oni to pod asystencją Ducha Świętego zbierali wszystkie spisane tradycje i skrzętnie układali je w pewną całość, dbając, aby nic nie zginęło z tego, co otrzymali.

Tak powstała Biblia. W taki sposób, używając tylu środków, Bóg zechciał objawić człowiekowi prawdę o sobie i o nim samym. Dzięki tym trzem etapom możemy śmiało powiedzieć, że Pismo Święte jest księgą objawioną, która przedstawia historię zbawienia, czyli Boga wkraczającego w dzieje człowieka. Te trzy etapy pozwalają nam odkryć również główny cel, dla którego Tekst Święty został napisany. Najważniejszym jest zbawienie człowieka. Pismo Święte ma temu służyć. Wszystkie prawdy objawione na kartach Biblii są napisane w tym celu i wskazania mu drogi, w jaki sposób to może osiągnąć. Pokazuje on sens życia człowieka, którym ostatecznie jest Bóg.

W tym momencie, z pewnością, mogą pojawić się wam pytania: Czy wszystko zatem co jest zapisane w Biblii jest zgodne z prawdą? Czy można podważyć wiarygodność Biblii, chociażby porównując jej opisy z danymi nauk przyrodniczych? Ale do tych kwestii wrócimy w następnym artykule.

Podobne wpisy:

  • Elżbieta

    Bardzo dziękuję za ten artykuł,który rozjaśnia w prosty sposób,jak powstało Pismo Święte,zwłaszcza Biblia Starego Testamentu.Bóg zapłać.Cieszę się że ten piękny blog na nowo ożył.Czekam więc na następne nauki. 🙂