Gdzie to wyrzucić? Problem odpadów w starożytnej Jerozolimie

 

Jak pewnie wiecie, jestem biblistą. Ale w ramach studiów biblijnych mamy do dyspozycji wiele pól badawczych. Polami badawczymi, które zawsze mnie interesowały, są: Ewangelia św. Jana, filologia semicka oraz archeologia. Szczególnie ta ostatnia jest bardzo ciekawa, ponieważ nawet to, co jest uznane za bezwartościowe odpady, może zdradzić wiele informacji na temat starożytnego świata.

A skoro już jesteśmy przy odpadach… Od niepamiętnych czasów ludzie produkowali śmieci. Ale dla archeologa miejsca zidentyfikowane jako śmietniska, nie są obszarami, które można sobie „odpuścić”. Wręcz przeciwnie – to tam prowadzone są szczególnie intensywne badania. Dlaczego? Dlatego, że to, co ludzie wyrzucali, mówi bardzo dużo o ich życiu.

W Jerozolimie odkryto jedno z najstarszych wysypisk na świecie. Zlokalizowane jest na wschodnich stokach „Miasta Dawidowego” i datuje się na wczesny okres rzymski (I w. przed Chr. – I w. po Chr.). Dzięki systematycznym i długotrwałym badaniom tego miejsca, prowadzonym pod wodzą Yuvala Gadota, archeologa z Uniwersytetu w Tel Awiwie, odkryto wiele wskazówek dotyczących życia codziennego w starożytnej Jerozolimie czasów Chrystusa. Jest to o tyle ciekawe, że był to jeden z najbardziej krytycznych momentów w historii Palestyny: władzę przejęli Rzymianie, zaprowadzali tam nowy porządek, a w międzyczasie wybuchały powstania, a w międzyczasie Dobrą Nowinę głosił Chrystus.

 

Wykopaliska prowadzone przy „Mieście Dawidowym” w Jerozolimie
zdjęcie: Yuval Gadot.

Prof. Gadot zdradził w swoim artykule w Biblical Archaeology Review, jak wyglądała praca jego ekipy w czasie wykopalisk w tym trudnym terenie. Wykopaliska wyjawiły, jak wyglądało życie „przeciętnego” mieszkańca Jerozolimy. Oczywiście, skupia się on na tym, co zdradziło „grzebanie w śmieciach”:

„Jerozolima w I w. po Chr. Była miejscem politycznych zamieszek oraz niepokoi społecznych, które ostatecznie znalazły swoje ujście w zniszczeniu miasta w 70 r. po Chr. Był to jednak z drugiej strony okres rozwoju, gdy Jeruzalem urosło do niespotykanych rozmiarów; ekspansja dotyczyła zwłaszcza trzech miejsc: Górnego Miasta, Bezety oraz Niższego Miasta. Ekonomicznie oraz politycznie życie miasta obracało się wokół świątyni jako celu narodowych oraz międzynarodowych pielgrzymek, dzięki temu w tym czasie rozwój świątyni sięgnął zenitu. Warstwy śmieci na wschodnich stokach osiągały grubość 36 stóp [niemal 11 metrów – B.S.] i były niemym świadkiem tych wspaniałych i trudnych czasów. Takie miejsca, jeśli są prawidłowo analizowane, mogą rozjaśnić, jak w starożytności kształtowały zwyczaje żywieniowe, praktyki handlowe oraz różnorodność zawodów wśród starożytnych mieszkańców Jerozolimy”

Umiejscowienie wykopalisk na mapie Jerozolimy.
Zdjęcie: Yuval Gadot

Ekipa Gadota zebrała te i inne informacje na temat życia Jerozolimy w czasie wczesnego okresu rzymskiego. Ponadto, przekopując się przez warstwy starożytnych odpadów odkryto, jak radzono sobie ze śmieciami w starożytnym świecie. Ilość śmieci, udowadnia, że zajęcie się tym zadaniem leżało w obowiązkach władz miasta:

„Fakt zebrania tak wielkiej ilości śmieci w jednym miejscu sugeruje obecność usystematyzowanego, dostępnego dla całego miasta wysypiska śmieci, które zakładało rozwój wyspecjalizowanego sposobu zbierania oraz wywożenia odpadów. Wszystko wskazuje, że przewóz na wschodnie stoki miasta odbywał się na grzbietach osłów, tam wstępnie segregowano śmieci, następnie podpalano je, a gdy ogień zagasł, resztki zasypywano ziemią, dając miejsce dla kolejnych warstw śmieci. Skala prac pokazuje, że zajmowanie się śmieciami było zajęciem władz lokalnych. I choć jest to oczywiste dla nas, żyjących w XXI w., nie był to automatyczny przydział obowiązków w starożytnych miejscowościach.”

Przykład warstwy śmieci odkrytej w pobliżu starożytnych murów Jerozolimy.
Zdjęcie: Yuval Gadot

Podobne wpisy: